Restrukturyzacja przedsiębiorstwa to jedno z najważniejszych narzędzi przewidzianych przez prawo restrukturyzacyjne, które pozwala przedsiębiorcy w trudnej sytuacji finansowej uniknąć upadłości i odzyskać zdolność do wykonywania zobowiązań. W Polsce od kilku lat funkcjonują różne rodzaje postępowania restrukturyzacyjnego, a wybór właściwego rozwiązania zależy od kondycji przedsiębiorstwa, wysokości zadłużenia, struktury majątku oraz gotowości wierzycieli do zawarcia układu. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega restrukturyzacja firmy, jakie przesłanki musi spełniać dłużnik i w jaki sposób przebiega proces restrukturyzacji w praktyce.
Czym polega restrukturyzacja przedsiębiorstwa i dlaczego warto z niej skorzystać
Restrukturyzacja firmy to proces, który umożliwia przedsiębiorcy zagrożonemu niewypłacalnością lub już niewypłacalnemu uporządkowanie zobowiązań poprzez zawarcie układu z wierzycielami. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie postępowania upadłościowego, które zwykle kończy się likwidacją majątku dłużnika.
Restrukturyzacja umożliwia m.in.:
- rozłożenie spłaty zadłużenia na raty,
- redukcję części zobowiązań,
- zawarcie układu z wierzycielami w drodze głosowania nad układem,
- ochronę majątku dłużnika przed egzekucją,
- zapewnienie ciągłości prowadzenia działalności gospodarczej.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca zachowuje swoją firmę, a wierzyciel ma większe szanse na odzyskanie wierzytelności w dłuższym horyzoncie czasowym.
Jakie przesłanki muszą być spełnione, aby przedsiębiorca mógł przeprowadzić restrukturyzację
Zgodnie z przepisami prawo restrukturyzacyjne przewiduje możliwość skorzystania z restrukturyzacji dla dłużników, którzy:
- są niewypłacalni, czyli utracili zdolność do wykonywania zobowiązań,
- są zagrożeni niewypłacalnością, a więc istnieje wysokie ryzyko utraty płynności finansowej w najbliższym czasie.
Ważne jest, że restrukturyzacja firm nie jest dostępna wyłącznie dla dużych podmiotów – z tego narzędzia mogą korzystać także osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz wspólnicy osobowych spółek handlowych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Rodzaje postępowania restrukturyzacyjnego i ich znaczenie dla przedsiębiorstwa
Prawo przewiduje cztery główne rodzaje postępowania restrukturyzacyjnego, które różnią się zakresem ochrony majątku dłużnika oraz stopniem ingerencji sądu:
- Postępowanie o zatwierdzenie układu
To najtańsza forma postępowania restrukturyzacyjnego, pozwalająca dłużnikowi samodzielnie zebrać głosy wierzycieli i uzyskać zatwierdzenie układu przez sąd. Wniosek o zatwierdzenie układu składa się w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo ma szansę porozumieć się z wierzycielami bez udziału sądu w procesie gromadzenia głosów. - Przyspieszone postępowanie układowe
W tym przypadku dochodzi do otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego przez sąd. Jest to rozwiązanie stosowane wówczas, gdy suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% ogólnej wartości zadłużenia. Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest szybkie zawarcie układu i uniknięcie upadłości. - Postępowanie układowe
Stosowane, gdy wierzytelności sporne przekraczają dopuszczalny próg w przyspieszonym postępowaniu. Proces trwa dłużej, ale pozwala na szersze uregulowanie relacji z wierzycielami. - Postępowanie sanacyjne
Najbardziej rozbudowana i skomplikowana forma postępowania, pozwalająca na głęboką restrukturyzację przedsiębiorstwa. W przypadku postępowania sanacyjnego sąd powołuje nadzorcę układu lub zarządcę, który przeprowadza restrukturyzację przedsiębiorstwa i podejmuje działania zmierzające do poprawy sytuacji finansowej dłużnika.
Jak wygląda proces restrukturyzacji firmy krok po kroku
Proces restrukturyzacji przebiega w kilku etapach, które różnią się w zależności od wybranego rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego. Zwykle obejmuje on:
- Przygotowanie wstępnego planu restrukturyzacyjnego – dłużnik lub doradca restrukturyzacyjny opracowuje dokument przedstawiający sytuację firmy oraz propozycje układowe.
- Złożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego – wniosek kierowany jest do sądu wraz ze spisem wierzytelności i bilansem majątku dłużnika.
- Otwarcie postępowania – sąd decyduje o otwarciu postępowania i ustanawia nadzorcę układu bądź zarządcę posiadającego licencję doradcy restrukturyzacyjnego.
- Zawarcie układu z wierzycielami – wierzyciele głosują nad układem, a zatwierdzenie układu przez sąd kończy proces.
- Realizacja planu restrukturyzacyjnego – przedsiębiorca wdraża ustalenia dotyczące spłaty zadłużenia i działań naprawczych.
Jakie korzyści daje restrukturyzacja i kiedy może okazać się konieczna
Restrukturyzacja firm pozwala uniknąć upadłości, zabezpieczyć majątek dłużnika przed egzekucją i zapewnić ciągłość prowadzenia działalności gospodarczej. W praktyce restrukturyzacja umożliwia m.in.:
- zawarcia układu z wierzycielami w sposób uporządkowany,
- przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego bez likwidacji firmy,
- poprawę płynności finansowej i ograniczenie zadłużenia,
- odbudowanie wiarygodności przedsiębiorstwa na rynku.
Z restrukturyzacji warto skorzystać wówczas, gdy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale istnieje realna możliwość poprawy wyników i spłaty zobowiązań w przyszłości.
Kiedy restrukturyzacja nie wystarczy i konieczne jest ogłoszenie upadłości
W pewnych sytuacjach restrukturyzacja nie będzie możliwa ani skuteczna. Dzieje się tak, gdy:
- majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego,
- wierzyciele odrzucają propozycje układowe,
- sytuacja firmy nie pozwala na spłatę nawet części zobowiązań.
Wówczas pozostaje złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Upadłość firmy to ostateczność, ale niekiedy jest jedyną drogą do zakończenia działalności gospodarczej w sposób zgodny z prawem.
Podsumowanie – czy twoja firma kwalifikuje się do restrukturyzacji
Każdy przedsiębiorca, który utracił zdolność do wykonywania zobowiązań lub jest zagrożony niewypłacalnością, może przeprowadzić restrukturyzację firmy. Wybór rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego zależy od sytuacji finansowej, struktury zadłużenia i gotowości wierzycieli do współpracy.
Restrukturyzacja pozwala uniknąć upadłości, chroni majątek dłużnika i umożliwia spłatę zobowiązań w sposób dostosowany do realnych możliwości przedsiębiorstwa. Kluczową rolę w całym procesie pełni doradca restrukturyzacyjny oraz nadzorca układu, którzy pomagają dłużnikowi przygotować plan restrukturyzacyjny i przeprowadzić restrukturyzację przedsiębiorstwa.
Warto zatem na wczesnym etapie trudności finansowych skorzystać z restrukturyzacji i poprzez zawarcie układu z wierzycielami przywrócić firmie zdolność do dalszego funkcjonowania.
Przeczytaj także: Co to jest faktoring wymagalnościowy