Czym jest faktoring?
Faktoring to popularna forma finansowania działalności gospodarczej, w której przedsiębiorca – określany jako faktorant – przekazuje do instytucji finansowej (faktora) swoje wierzytelności wynikające z wystawionych faktur sprzedażowych. W zamian za to otrzymuje on od razu znaczną część należnej kwoty, zazwyczaj od 70% do 90% wartości faktury, co pozwala mu utrzymać płynność finansową bez konieczności oczekiwania na upływ pełnego terminu płatności. Pozostała część kwoty trafia do faktoranta w momencie, gdy jego kontrahent ureguluje zobowiązanie wobec faktora. Tego rodzaju usługa może mieć charakter krajowy lub międzynarodowy i jest szczególnie przydatna w branżach, w których czas oczekiwania na zapłatę bywa długi.
W zależności od przyjętego modelu rozróżniamy faktoring pełny (bez regresu), w którym faktor przejmuje całkowicie ryzyko niewypłacalności dłużnika, oraz faktoring niepełny (z prawem regresu), w którym ryzyko to spoczywa nadal na faktorancie. Dzięki temu rozwiązaniu przedsiębiorcy mogą szybciej finansować swoją bieżącą działalność, regulować własne zobowiązania oraz realizować nowe zamówienia bez obawy o brak płynności. Faktoring to zatem nie tylko narzędzie finansowe, ale także forma zabezpieczenia przed problemami z terminowymi płatnościami ze strony kontrahentów.
Co to jest forfaiting?
Forfaiting to specjalistyczna forma finansowania, stosowana przede wszystkim w handlu międzynarodowym. Polega na tym, że forfaiter – którym najczęściej jest bank lub inna instytucja finansowa – nabywa od eksportera jego średnio- lub długoterminowe wierzytelności wobec importera. W praktyce oznacza to, że eksporter otrzymuje pełną kwotę należności natychmiast po dostawie towarów lub usług, a wszelkie obowiązki związane z egzekwowaniem płatności oraz ponoszeniem ryzyka przejmuje forfaiter.
Transakcje forfaitingowe są zazwyczaj zabezpieczone dokumentami o wysokiej wiarygodności, takimi jak weksel, awal, akredytywa czy poręczenie bankowe. W przypadku forfaitingu to właśnie forfaiter ponosi pełne ryzyko niewypłacalności dłużnika oraz ryzyko wahań kursów walut, co jest szczególnie istotne przy kontraktach realizowanych w różnych walutach i obejmujących długie terminy płatności. Usługa forfaitingu ma charakter jednorazowy i dotyczy konkretnej transakcji handlowej, często o dużej wartości, co odróżnia ją od częściej powtarzalnych operacji faktoringowych.
Forfaiting a faktoring – czym się różnią?
Chociaż faktoring i forfaiting są podobne w tym, że obie formy polegają na sprzedaży wierzytelności w zamian za szybkie otrzymanie środków pieniężnych, różnią się one istotnie pod względem struktury, zakresu i zastosowania. Faktoring jest rozwiązaniem krótkoterminowym, często wykorzystywanym w codziennej działalności przedsiębiorstw, natomiast forfaiting jest stosowany w transakcjach średnio- i długoterminowych, głównie w kontekście eksportu i importu.
| Cecha | Faktoring | Forfaiting |
|---|---|---|
| Rodzaj transakcji | Krótkoterminowe, często powtarzalne | Średnio- i długoterminowe, jednorazowe |
| Zakres | Krajowy i międzynarodowy | Głównie międzynarodowy |
| Podmioty | Faktorant – Faktor – Dłużnik | Eksporter – Forfaiter – Importer |
| Zabezpieczenia | Zwykle brak lub ograniczone | Weksel, akredytywa, poręczenia |
| Ryzyko niewypłacalności | Może przejąć faktor (w faktoringu pełnym) lub pozostać przy faktorancie | Zawsze przejmuje forfaiter |
| Forma finansowania | Stała usługa | Transakcja indywidualna |
| Wahania kursów walut | Zwykle bez wpływu | Może obejmować zabezpieczenie kursu |
W praktyce oznacza to, że faktoring jest bardziej elastyczny i dostosowany do bieżących potrzeb przedsiębiorców, natomiast forfaiting pełni funkcję strategicznego narzędzia finansowego przy dużych, ryzykownych i długoterminowych kontraktach.
Faktoring i forfaiting – podobieństwa
Pomimo różnic, oba instrumenty mają też cechy wspólne, które czynią je wartościowymi narzędziami w zarządzaniu finansami przedsiębiorstwa:
- Finansowanie wierzytelności – zarówno w faktoringu, jak i w forfaitingu przedsiębiorca otrzymuje środki pieniężne wcześniej, niż wynikałoby to z terminu płatności, co umożliwia utrzymanie lub poprawę płynności finansowej.
- Zabezpieczenie przed niewypłacalnością kontrahenta – w obu przypadkach istnieje możliwość przeniesienia ryzyka braku zapłaty na instytucję finansującą, choć w różnym zakresie i zależnie od rodzaju umowy.
- Sprzedaż wierzytelności specjalistycznej instytucji – przedsiębiorca przekazuje prawa do należności w zamian za natychmiastowe środki, co pozwala uniknąć długotrwałej windykacji.
- Wspieranie handlu międzynarodowego – oba narzędzia znajdują zastosowanie także w transakcjach zagranicznych, choć forfaiting jest tu rozwiązaniem częściej stosowanym przy dużych kontraktach.
Jakie są korzyści z wykorzystania faktoringu i forfaitingu dla firm?
Korzyści wynikające z faktoringu obejmują przede wszystkim poprawę bieżącej płynności finansowej, co jest kluczowe dla przedsiębiorstw działających w dynamicznym otoczeniu rynkowym. Dzięki tej usłudze firma nie musi czekać na spływ należności, aby móc regulować własne zobowiązania, inwestować w rozwój czy realizować nowe zlecenia. Faktoring daje również możliwość ograniczenia ryzyka niewypłacalności kontrahentów oraz pozwala uniknąć angażowania się w kosztowną i czasochłonną windykację.
Forfaiting z kolei przynosi korzyści głównie eksporterom działającym na rynkach międzynarodowych. Pozwala on nie tylko na eliminację ryzyka braku zapłaty przez zagranicznego importera, ale także na zabezpieczenie przed wahaniami kursów walut, które mogą znacząco wpłynąć na opłacalność transakcji. Ponadto eksporter otrzymuje środki natychmiast po realizacji dostawy, co umożliwia mu planowanie kolejnych kontraktów bez konieczności oczekiwania na zakończenie bieżącej transakcji.
Koszty forfaitingu a faktoringu
Koszty obu form finansowania zależą od szeregu czynników, takich jak wartość wierzytelności, długość terminu płatności, ryzyko niewypłacalności kontrahenta, rodzaj zabezpieczeń czy charakter transakcji. W przypadku faktoringu przedsiębiorca ponosi zwykle prowizję faktoringową, która może wynosić od 0,1% do 3% wartości faktury, oraz odsetki od udzielonego finansowania. Jest to rozwiązanie stosunkowo tańsze, szczególnie w wariancie faktoringu z regresem, gdy ryzyko niewypłacalności nie jest przenoszone na faktora.
Forfaiting jest z reguły droższą usługą, ponieważ dotyczy transakcji o dużej wartości, obejmuje dłuższe okresy kredytowania oraz często wiąże się z koniecznością zabezpieczenia przed wahaniami kursów walut. Opłata forfaitingowa składa się zazwyczaj z marży forfaitera, kosztów zabezpieczeń oraz odsetek naliczanych za cały okres finansowania. Wyższy koszt jest jednak równoważony przez pełne przejęcie ryzyka przez instytucję finansującą i brak konieczności prowadzenia jakichkolwiek działań windykacyjnych.